Marijke van Warmerdam

Note / Mvw: ‘Rome seduced me. Filming and flirting with the city à la Federico Fellini. We accidentally drove onto a filmset early one Sunday morning. There was a cameraman up in his crane. It was like Fellini’s Roma.’ (IN DUTCH)Those days, these days brengt heden en verleden samen. In een eindeloze zwerftocht wordt de stad ontleed. Vooruit en achteruit, snel en langzaam, als individu en als onderdeel van een groep beweegt de camera zich erdoorheen. Onder de grond, boven de grond, in het centrum en ver daar buiten, waar sporen van eeuwenoude aqua- ducten getuigen van een lange geschiedenis. Marijke van Warmerdam portretteert de jachtigheid van de stad; dat terwijl ze juist grote bek- endheid kreeg met filmloops vol verstilling en onbeweeglijke shots. Those days, these days is een radicale breuk met haar eerdere werk. Op geheel nieuwe wijze onderzoekt ze de fysieke impact van het film- beeld op de bezoeker. Ook hier toont ze een gevoel voor de kracht van het filmbeeld en wordt het toeval van het dagelijks leven omarmd – of zelfs een handje geholpen. Bart Rutten Rome is een labyrint, een rhizoomstad, zoals de Franse filosoof Gilles Deleuze haar ooit beschreef. De stad is een doolhof waarin de wereld zich ontvouwt, en waarin de hele wereld ook weer is ingesloten. Ook voor Marijke van Warmerdam is Rome een dwaaltuin. Ze benadert haar als een melkwegstelsel waarin heden en verleden als manen en planeten in een duizelingwekkende baan om elkaar draaien. Zoals astronomen lang geen goed beeld konden maken van de Melkweg, omdat de aarde zelf er deel van uitmaakt, kijkt de camera naar de stad, terwijl ze om haar eigen as draait en uit de baan vliegt. Dana Linssen De eerste sequentie van deze film doet denken aan een beroemde scène uit Le Mépris van Jean-Luc Godard. Van Warmerdam creëert een sterke dialoog tussen standbeelden en het dagelijks leven en bouwt zo een relatie op met de traditie van de Romeinse cinema – ze verbindt de geschiedenis van de cinema met die van de oudheid. De schaduwen van de standbeelden benadrukken de sterke aanwezig- heid van het verleden. Het tweede deel begint met een van de karak- teristieke beelden van de neorealistische cinema: het aquaduct dat zich uitstrekt in het omringende landschap. De droneshots roepen een idee van beweging op dat verwijst naar de barok. Eerst een kort shot van motoren die door een tunnel suizen, dan het iconische beeld van de indrukwekkende architectuur van het oude Rome. Het oog begint snel rond te draaien, bijna alsof de blik van toeristen van over de hele wereld wordt opgeslokt door de centrifugale beweging van het Pantheon. Dan volgt er een scène van auto’s op de Ponte Flaminio: een neo-barokpastiche die blijft verbazen. Het laatste shot is een stroom auto’s in het meest alledaagse moment: de verkeersopstop- ping. Lorenzo Benedetti Begeleid door de prelude van Verdi’s bekendste opera, La Traviata, toont deze film enkele karakteristieke landschappen van het Rome van de Romeinen. Het is duidelijk dat Van Warmerdam erg vertrouwd is met de stad. Net als de thema’s uit de beroemde prelude later in Verdi’s opera terugkeren, zo introduceert deze film elementen die ook te zien zijn in haar latere films: water en fonteinen, zon en Romeinse pijnbomen, scooters, automobilisten en verkeer, tunnels en monumenten, cirkelbewegingen en alledaagse taferelen. De camera begint bij de droge zonnige ochtend op de Foro Italico en liefkoost de marmeren beelden van mannelijke lichamen die tijdens het fas- cisme zo bewonderd werden. Een oude man wandelt met zijn hond over een uitgestrekt plein dicht bij het stadion. In de jaren negentig ging ik daar met andere tieners naartoe om rond te hangen, naar de skaters te kijken en de tijd te doden. Those days, these days doet me denken aan het mysterieuze naast elkaar bestaan van tijdsperiodes en landschappen in Rome. De film toont een veelheid van scènes die in elkaar overvloeien. De koepel van het Pantheon wordt concentrisch gefilmd en wordt zo het oog van de tunnel waar de automobilisten paraderen met een misse, op weg naar nergens, op weg naar over- al: de Piazza della Repubblica (voorheen de Piazza Esedra) met de fontein van de najaden (de waternimfen), de Via Nazionale, het Parco degli Acquedotti, de Villa Borghese enzovoort. Tegen het einde lees je ‘Roma Brucia Ancora’: Rome brandt nog steeds. Het is niet zeker of dat slaat op de recente branden die in de periferie van de stad om zich heen grijpen of op de brand in de oudheid, tijdens het bewind van keizer Nero. Het kan allebei. Arnisa Zeqo